CHIẾU XẠ NÔNG SẢN TRONG XUẤT KHẨU QUỐC TẾ

Trong xuất khẩu trái cây tươi, chất lượng sản phẩm thôi là chưa đủ để vượt qua các tiêu chuẩn nhập khẩu quốc tế. Các thị trường hiện nay kiểm soát rất chặt vấn đề kiểm dịch thực vật nhằm ngăn nguy cơ mang theo côn trùng, trứng sâu và sinh vật gây hại từ nước ngoài.

Chính vì vậy, chiếu xạ nông sản đã trở thành một trong những công đoạn quan trọng trong chuỗi xuất khẩu nông sản. Việc xử lý đúng tiêu chuẩn không chỉ giúp trái cây đáp ứng yêu cầu kiểm dịch mà còn giảm nguy cơ bị giữ hàng, trả container hoặc tiêu hủy khi thông quan tại cảng nhập khẩu.

1. Chiếu xạ là gì ?

Là kỹ thuật sử dụng năng lượng bức xạ ion hóa để xử lý nông sản sau thu hoạch nhằm tiêu diệt hoặc ức chế vi sinh vật, côn trùng gây hại như ruồi đục quả, rệp và trứng sâu còn tồn tại trên trái cây. Đồng thời, công nghệ này còn giúp làm chậm quá trình chín, hạn chế nảy mầm và kéo dài thời gian bảo quản trong quá trình vận chuyển xuất khẩu.

Hiện nay, phương pháp này được ứng dụng phổ biến trong ngành xuất khẩu nông sản nhờ khả năng đáp ứng yêu cầu kiểm dịch thực vật của nhiều thị trường khó tính mà vẫn giữ được chất lượng sản phẩm.

Nhiều người khi nghe đến “chiếu xạ” thường lo ngại về vấn đề phóng xạ. Tuy nhiên, trong công nghệ xử lý thực phẩm, trái cây không tiếp xúc trực tiếp với chất phóng xạ mà chỉ tiếp nhận tia bức xạ trong mức kiểm soát an toàn. Sau xử lý, sản phẩm không trở thành “vật phóng xạ” và vẫn đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng. Tính an toàn và hiệu quả của công nghệ này đã được các tổ chức quốc tế như WHO, FAO và IAEA nghiên cứu và công nhận.

2. Lợi ích của phương pháp đối với xuất khẩu nông sản

Không chỉ phục vụ mục đích kiểm dịch, công nghệ này còn mang lại nhiều lợi ích quan trọng cho doanh nghiệp xuất khẩu và chuỗi logistics lạnh.

Xử lý kiểm dịch thực vật

Chiếu xạ giúp loại bỏ côn trùng gây hại như ruồi đục quả, trứng sâu và các sinh vật có nguy cơ ảnh hưởng đến hệ sinh thái của nước nhập khẩu. Đây là yêu cầu bắt buộc đối với nhiều loại trái cây khi xuất khẩu chính ngạch.

Kéo dài thời gian bảo quản

Sau xử lý, trái cây có thể:

Chậm chín hơn
Giữ độ tươi lâu hơn
Hạn chế hư hỏng khi vận chuyển xa

Điều này đặc biệt quan trọng với các tuyến vận chuyển đường biển hoặc thị trường quốc tế có thời gian logistics kéo dài.

Đảm bảo an toàn thực phẩm

Khác với nhiều phương pháp xử lý hóa học, công nghệ chiếu xạ không để lại dư lượng hóa chất trên sản phẩm. Nếu áp dụng đúng tiêu chuẩn kỹ thuật, trái cây vẫn giữ được:

Hương vị tự nhiên
Màu sắc sản phẩm
Giá trị dinh dưỡng

Giảm hao hụt hàng hóa

Trong quá trình đóng gói, lưu kho và vận chuyển lạnh, nông sản rất dễ bị thất thoát nếu bảo quản không tốt. Việc xử lý đúng quy trình giúp:

Giảm tỷ lệ hư hỏng
Tăng khả năng bảo quản
Giữ chất lượng ổn định khi đến tay khách hàng

3. Các công nghệ chiếu xạ hiện nay

Hiện nay, trái cây xuất khẩu có thể được xử lý bằng nhiều công nghệ bức xạ ion hóa khác nhau tùy theo mục đích sử dụng và yêu cầu của thị trường nhập khẩu.

Chùm electron (E-beam)

Đây là công nghệ sử dụng máy gia tốc electron để tạo chùm tia điện tử xử lý sản phẩm. Phương pháp này có ưu điểm:

Xử lý nhanh
Không để lại dư lượng phóng xạ
Không gây ô nhiễm môi trường

Tia gamma

Thường được tạo ra từ nguồn Cobalt-60 hoặc Cesium-137. Đây là phương pháp phổ biến nhờ khả năng xuyên sâu tốt và phù hợp với nhiều loại trái cây có kích thước hoặc hình dạng khác nhau.

Tia X

Được sử dụng trong xử lý thực phẩm, tuy nhiên hiệu quả thương mại hiện chưa phổ biến bằng tia gamma hoặc chùm electron do chi phí vận hành cao hơn.

Việc lựa chọn công nghệ phù hợp sẽ phụ thuộc vào:

Loại trái cây
Yêu cầu kiểm dịch
Mục đích bảo quản
Tiêu chuẩn của thị trường nhập khẩu

Chiếu xạ cho từng loại trái cây xuất khẩu

4. Liều chiếu xạ theo tiêu chuẩn quốc tế

Liều lượng xử lý sẽ được kiểm soát rất chặt nhằm đảm bảo hiệu quả kiểm dịch nhưng không ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm.

Theo khuyến nghị của các tổ chức quốc tế như WHO, FAO và IAEA

0,15 kGy: Xử lý kiểm dịch đối với ruồi đục quả
0,3 – 1,0 kGy: Xử lý nhiều loại côn trùng khác
1,0 kGy: Làm chậm quá trình chín
2,5 kGy: Hỗ trợ kéo dài thời gian bảo quản và hạn chế vi sinh vật gây hư hỏng
Tối đa 10 kGy: Mức được khuyến nghị an toàn đối với thực phẩm chiếu xạ

Tùy từng loại trái cây và yêu cầu nhập khẩu, mức xử lý sẽ được điều chỉnh phù hợp theo tiêu chuẩn quốc tế.

5. Tiêu chuẩn và quy định quốc tế về chiếu xạ

Để được phép xuất khẩu, quy trình xử lý phải tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế nhằm đảm bảo an toàn thực phẩm và yêu cầu kiểm dịch. Một số tiêu chuẩn quan trọng gồm:

Codex Alimentarius (CXS 106-1983)

Đây là bộ tiêu chuẩn quốc tế quy định về thực phẩm chiếu xạ, bao gồm:

Liều lượng tối đa
Quy định ghi nhãn
Yêu cầu an toàn thực phẩm

ISPM – Tiêu chuẩn kiểm dịch thực vật quốc tế

Hướng dẫn quy trình xử lý kiểm dịch bằng phương pháp chiếu xạ nhằm ngăn nguy cơ phát tán sinh vật gây hại giữa các quốc gia.

Quy định riêng của từng thị trường nhập khẩu

Mỗi quốc gia có thể có yêu cầu riêng về:

Liều lượng xử lý
Loại trái cây được phép nhập khẩu
Trung tâm xử lý được công nhận

Do đó, doanh nghiệp cần tìm hiểu kỹ tiêu chuẩn của từng thị trường trước khi xuất khẩu.

6. Những loại trái cây thường áp dụng chiếu xạ

Hiện nay, công nghệ này được áp dụng rộng rãi đối với nhiều loại trái cây nhiệt đới xuất khẩu như xoài, nhãn, vải thiều, thanh long, chôm chôm. Ngoài ra, nhiều loại trái cây khác như dâu tây, cherry hoặc việt quất cũng được xử lý nhằm kiểm soát côn trùng và giữ chất lượng trong quá trình vận chuyển đường dài.

Trong đó, xoài là một trong những mặt hàng thường xuyên phải xử lý kiểm dịch trước khi xuất khẩu nhằm đáp ứng yêu cầu nhập khẩu và nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

7. Vì sao doanh nghiệp cần hiểu rõ quy trình

Các thị trường nhập khẩu hiện nay kiểm soát rất chặt vấn đề sâu bệnh, côn trùng và chất lượng bảo quản đối với trái cây tươi. Chỉ cần phát hiện sinh vật gây hại hoặc xử lý không đúng tiêu chuẩn, lô hàng có thể bị giữ tại cảng, trả container hoặc tiêu hủy. Điều này không chỉ gây thiệt hại lớn về chi phí lưu kho, vận chuyển và logistics mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín doanh nghiệp với đối tác quốc tế.

Bên cạnh đó, trái cây xuất khẩu thường phải trải qua nhiều công đoạn như đóng gói, kiểm hóa, lưu kho lạnh và vận chuyển đường dài. Nếu doanh nghiệp không hiểu rõ quy trình xử lý và bảo quản, tỷ lệ hao hụt hàng hóa sẽ rất cao, đặc biệt với các mặt hàng dễ chín hoặc dễ hư hỏng như xoài, nhãn hay thanh long.

Kết luận

Nếu bạn cần hỗ trợ về pháp lý hay các thủ tục hải quan trong xuất nhập khẩu và tránh những sai sót khi xuất khẩu hàng hóa, hãy liên hệ với Smart Link Logistics để được tư vấn và hỗ trợ nhanh chóng, hiệu quả. Chúng tôi tự hào là đơn vị với hơn 15 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực vận tải và sẽ đồng hành cùng bạn trong suốt hành trình.

Gọi vào hotline: 0902 964 982 để biết thêm thông tin chi tiết

Nếu bạn cần hỗ trợ về xuất nhập khẩu hàng hoá quốc tế thì có thể liên hệ team Smartlink Logistics chúng mình nhé, để được hướng dẫn tư vấn dịch vụ cũng như các thủ tục hải quan liên quan cần thiết.

SMART LINK: BEST SERVICE BEST YOU