4 ĐIỀU KIỆN INCOTERMS ĐƯỢC SỬ DỤNG PHỔ BIẾN TRONG XUẤT NHẬP KHẨU

Trong thương mại quốc tế, việc lựa chọn điều kiện Incoterms không chỉ ảnh hưởng đến chi phí vận chuyển mà còn quyết định trách nhiệm, nghĩa vụ và thời điểm chuyển giao rủi ro giữa người bán và người mua.

Mặc dù Incoterms 2020 bao gồm 11 điều kiện thương mại quốc tế, nhưng trên thực tế, phần lớn các hợp đồng xuất nhập khẩu tập trung vào bốn điều kiện phổ biến là EXW, FOB, CFR và CIF. Mỗi điều kiện phù hợp với từng loại hàng hóa, phương thức vận chuyển và chiến lược kinh doanh khác nhau.

Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ đặc điểm của từng điều kiện và cách lựa chọn phù hợp trong hoạt động xuất nhập khẩu.

Incoterms là gì?

Incoterms (International Commercial Terms) là bộ quy tắc thương mại quốc tế do Phòng Thương mại Quốc tế (ICC) ban hành nhằm thống nhất cách phân chia trách nhiệm giữa người bán và người mua trong quá trình giao nhận hàng hóa.

Incoterms quy định rõ:

Ai chịu chi phí vận chuyển.
Ai mua bảo hiểm hàng hóa.
Ai thực hiện thủ tục xuất khẩu và nhập khẩu.
Thời điểm chuyển giao rủi ro từ người bán sang người mua.

Việc lựa chọn đúng điều kiện Incoterms giúp hạn chế tranh chấp và tối ưu chi phí trong giao dịch quốc tế.

1. EXW (Ex Works) – Giao hàng tại xưởng

EXW là gì?

EXW là điều kiện mà người bán có trách nhiệm thấp nhất trong số các điều kiện Incoterms.

Theo điều kiện này, người bán chỉ cần chuẩn bị hàng hóa tại nhà máy, kho hoặc địa điểm đã thỏa thuận. Sau thời điểm đó, toàn bộ chi phí và rủi ro sẽ thuộc về người mua.

Trách nhiệm của người bán

Người bán có trách nhiệm:

Chuẩn bị hàng hóa đúng hợp đồng.
Đóng gói phù hợp.
Đặt hàng sẵn sàng tại địa điểm giao.

Trách nhiệm của người mua

Người mua sẽ thực hiện:

Bốc hàng lên phương tiện vận chuyển.
Làm thủ tục xuất khẩu.
Thuê phương tiện vận chuyển quốc tế.
Làm thủ tục nhập khẩu.
Thanh toán toàn bộ chi phí phát sinh sau điểm giao.

Khi nào nên sử dụng EXW?

EXW phù hợp khi:

Người mua có kinh nghiệm trong logistics quốc tế.
Người mua có mạng lưới vận chuyển riêng.
Hai bên muốn tối giản trách nhiệm của người bán.

Tuy nhiên, trong thực tế xuất khẩu, EXW không phải lúc nào cũng là lựa chọn tối ưu vì người mua có thể gặp khó khăn khi thực hiện thủ tục xuất khẩu tại quốc gia của người bán.

2. FOB (Free On Board) – Giao hàng lên tàu

FOB là gì?

FOB là một trong những điều kiện được sử dụng phổ biến nhất trong vận tải đường biển.

Theo điều kiện này, người bán chịu trách nhiệm cho đến khi hàng hóa được xếp lên tàu tại cảng xuất khẩu đã thỏa thuận.

Sau thời điểm đó, mọi rủi ro sẽ chuyển sang người mua.

Người bán chịu trách nhiệm

Chuẩn bị hàng hóa.
Làm thủ tục xuất khẩu.
Đưa hàng đến cảng.
Hoàn thành việc xếp hàng lên tàu.

Người mua chịu trách nhiệm

Thuê tàu.
Thanh toán cước vận chuyển quốc tế.
Mua bảo hiểm (nếu cần).
Làm thủ tục nhập khẩu.
Nhận hàng tại cảng đích.

Ưu điểm của FOB

FOB được nhiều nhà nhập khẩu lựa chọn vì:

Chủ động lựa chọn hãng tàu.
Dễ kiểm soát chi phí vận chuyển.
Linh hoạt về lịch trình giao hàng.

Điều kiện này đặc biệt phù hợp với hàng hóa vận chuyển bằng đường biển hoặc đường thủy nội địa.

3. CFR (Cost and Freight) – Tiền hàng và cước phí

CFR là gì?

CFR có thể hiểu là điều kiện mà người bán sẽ thanh toán chi phí vận chuyển hàng hóa đến cảng đích.

Tuy nhiên, nhiều người thường nhầm lẫn giữa việc người bán trả cước và việc người bán chịu rủi ro.

Thực tế, hai yếu tố này hoàn toàn khác nhau.

Trách nhiệm của người bán

Người bán sẽ:

Chuẩn bị hàng.
Làm thủ tục xuất khẩu.
Thanh toán cước vận chuyển đến cảng nhập khẩu.

Người mua chịu trách nhiệm

Người mua sẽ:

Chịu rủi ro từ thời điểm hàng được xếp lên tàu.
Làm thủ tục nhập khẩu.
Thanh toán các chi phí tại cảng đến.

Điểm cần lưu ý là mặc dù người bán trả cước biển, nhưng rủi ro vẫn chuyển giao ngay khi hàng đã được xếp lên tàu tại cảng xuất khẩu.

4. CIF (Cost, Insurance and Freight) – Tiền hàng, bảo hiểm và cước phí

CIF là gì?

CIF là điều kiện gần giống CFR nhưng bổ sung thêm nghĩa vụ mua bảo hiểm hàng hóa.

Theo đó, người bán không chỉ thanh toán cước vận chuyển mà còn phải mua bảo hiểm cho lô hàng theo mức tối thiểu quy định trong Incoterms.

Người bán chịu trách nhiệm

Chuẩn bị hàng hóa.
Làm thủ tục xuất khẩu.
Thuê tàu.
Thanh toán cước vận chuyển.
Mua bảo hiểm hàng hóa.

Người mua chịu trách nhiệm

Chịu rủi ro sau khi hàng được xếp lên tàu.
Làm thủ tục nhập khẩu.
Nhận hàng tại cảng đến.

Vì sao CIF được sử dụng nhiều?

Đối với những doanh nghiệp mới tham gia xuất nhập khẩu, CIF thường được ưu tiên vì:

Không cần tự tìm đơn vị bảo hiểm.
Giảm áp lực trong việc tổ chức vận chuyển.
Có thêm sự bảo vệ nếu xảy ra rủi ro trong quá trình vận chuyển.

Tuy nhiên, doanh nghiệp cũng cần kiểm tra kỹ phạm vi bảo hiểm vì người bán chỉ có nghĩa vụ mua mức bảo hiểm tối thiểu theo quy định.

So sánh nhanh 4 điều kiện Incoterms phổ biến

Điều kiện	Người bán trả cước quốc tế	Người bán mua bảo hiểm	Thời điểm chuyển giao rủi ro
EXW	Không	Không	Tại kho hoặc xưởng của người bán
FOB	Không	Không	Khi hàng được xếp lên tàu
CFR	Có	Không	Khi hàng được xếp lên tàu
CIF	Có	Có	Khi hàng được xếp lên tàu

Nên lựa chọn điều kiện Incoterms nào?

Không có điều kiện Incoterms nào là tốt nhất cho mọi giao dịch.

Việc lựa chọn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như:

Kinh nghiệm xuất nhập khẩu của doanh nghiệp.
Khả năng quản lý logistics.
Mối quan hệ với hãng tàu hoặc Forwarder.
Chiến lược tối ưu chi phí.
Mức độ kiểm soát mong muốn đối với lô hàng.

Doanh nghiệp có nhiều kinh nghiệm thường ưu tiên các điều kiện giúp chủ động vận chuyển như FOB hoặc EXW. Trong khi đó, những đơn vị mới tham gia thị trường thường lựa chọn CIF để giảm bớt áp lực trong quá trình tổ chức vận chuyển.

Kết luận

Hiểu rõ EXW, FOB, CFR và CIF là nền tảng quan trọng đối với bất kỳ doanh nghiệp nào tham gia hoạt động xuất nhập khẩu. Mỗi điều kiện đều có cách phân chia trách nhiệm, chi phí và rủi ro khác nhau giữa người bán và người mua.

Thay vì lựa chọn theo thói quen, doanh nghiệp nên cân nhắc kỹ đặc điểm của từng lô hàng, năng lực quản lý logistics và mục tiêu kinh doanh để lựa chọn điều kiện Incoterms phù hợp. Điều này không chỉ giúp tối ưu chi phí mà còn hạn chế tranh chấp và nâng cao hiệu quả trong các giao dịch thương mại quốc tế.

Nếu bạn cần hỗ trợ về pháp lý hay các thủ tục hải quan trong xuất nhập khẩu và tránh những sai sót khi xuất khẩu hàng hóa, hãy liên hệ với Smart Link Logistics để được tư vấn và hỗ trợ nhanh chóng, hiệu quả. Chúng tôi tự hào là đơn vị với hơn 15 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực vận tải và sẽ đồng hành cùng bạn trong suốt hành trình.

Gọi vào hotline: 0902 964 982 để biết thêm thông tin chi tiết

Nếu bạn cần hỗ trợ về xuất nhập khẩu hàng hoá quốc tế thì có thể liên hệ team Smartlink Logistics chúng mình nhé, để được hướng dẫn tư vấn dịch vụ cũng như các thủ tục hải quan liên quan cần thiết.

SMART LINK: BEST SERVICE BEST YOU