RỦI RO THANH TOÁN TRONG XUẤT KHẨU – DOANH NGHIỆP VIỆT CẦN HIỂU RÕ

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu, xuất khẩu đang mở ra nhiều cơ hội tăng trưởng cho doanh nghiệp Việt Nam. Tuy nhiên, song song với lợi nhuận hấp dẫn là hàng loạt rủi ro về thanh toán quốc tế – đặc biệt khi doanh nghiệp thiếu kinh nghiệm lựa chọn phương thức giao dịch phù hợp.

Thực tế cho thấy, không ít doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam đã rơi vào tình trạng mất hàng, chiếm dụng vốn, thậm chí phá sản chỉ vì lựa chọn sai phương thức thanh toán hoặc không kiểm soát được rủi ro đối tác. Trong đó, phương thức thanh toán nhờ thu – dù tiết kiệm chi phí – lại tiềm ẩn nhiều nguy cơ lớn.

Bài viết dưới đây sẽ giúp doanh nghiệp hiểu rõ bản chất rủi ro thanh toán trong xuất khẩu, so sánh nhờ thu và L/C, đồng thời đưa ra giải pháp thực tế để hạn chế thiệt hại trong giao dịch ngoại thương.

Tổng Quan Các Phương Thức Thanh Toán Quốc Tế Do Doanh Nghiệp Việt Nam Sử Dụng

Hiện nay, doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam chủ yếu áp dụng ba phương thức thanh toán quốc tế phổ biến:

Chuyển tiền quốc tế (T/T)
Thanh toán nhờ thu kèm chứng từ
Thanh toán bằng thư tín dụng (L/C)

Trong đó:

T/T thường dùng cho đơn hàng nhỏ hoặc đối tác quen
L/C phổ biến với hợp đồng giá trị lớn, yêu cầu an toàn cao
Nhờ thu được nhiều doanh nghiệp lựa chọn do chi phí thấp hơn L/C

Tuy nhiên, chính việc tiết kiệm chi phí ban đầu lại khiến nhiều doanh nghiệp phải trả giá bằng rủi ro thanh toán nghiêm trọng.

Phương Thức Thanh Toán Nhờ Thu Là Gì?

Thanh toán nhờ thu là phương thức trong đó ngân hàng chỉ đóng vai trò trung gian thu hộ tiền từ người nhập khẩu trên cơ sở hối phiếu và bộ chứng từ giao hàng. Ngân hàng không cam kết thanh toán thay cho người mua.

Nói cách đơn giản, người bán giao hàng trước, sau đó mới nhờ ngân hàng thu tiền từ người mua.

Quy trình cơ bản của phương thức nhờ thu

Nhà xuất khẩu giao hàng
Lập bộ chứng từ gửi ngân hàng nhờ thu
Ngân hàng chuyển chứng từ cho ngân hàng phía người mua
Người mua thanh toán để nhận chứng từ
Ngân hàng chuyển tiền về cho người bán

Hai hình thức nhờ thu phổ biến

Nhờ thu trả ngay (D/P): nhận chứng từ khi đã thanh toán
Nhờ thu trả chậm (D/A): nhận chứng từ trước, trả tiền sau

Những Rủi Ro Thanh Toán Trong Xuất Khẩu Khi Dùng Nhờ Thu

Việc giao hàng trước khiến doanh nghiệp xuất khẩu phải đối mặt với nhiều nguy cơ:

Người mua không nhận hàng và không thanh toán

Doanh nghiệp phải gánh chi phí lưu kho, lưu container, vận chuyển, bảo hiểm, thậm chí tổn thất hàng hóa không thể bán lại.

Người mua nhận hàng nhưng không trả tiền

Thường xảy ra với nhờ thu trả chậm, gây chiếm dụng vốn nghiêm trọng.

Gian lận chứng từ

Có trường hợp bộ chứng từ bị đánh tráo, thất lạc hoặc bị bên mua chiếm đoạt để nhận hàng mà không thanh toán.

Cấu kết lừa đảo giữa người mua và ngân hàng

Một số vụ việc cho thấy bên mua lợi dụng kẽ hở ngân hàng để chiếm đoạt toàn bộ lô hàng.

Những Vụ Việc Thực Tế Khi Doanh Nghiệp Việt Áp Dụng Nhờ Thu

Nhiều doanh nghiệp xuất khẩu điều, hồ tiêu, quế, nông sản đã mất trắng hàng chục triệu USD khi:

Chứng từ bị thất lạc trong quá trình chuyển ngân hàng
Ngân hàng bên mua phủ nhận trách nhiệm
Đối tác nước ngoài cắt đứt liên lạc sau khi nhận hàng

Nguyên nhân chủ yếu đến từ:

Không xác minh kỹ đối tác
Tin tưởng mù quáng phương thức nhờ thu
Thiếu hiểu biết về quy trình thanh toán quốc tế

Thanh Toán L/C – Giải Pháp An Toàn Hơn Cho Doanh Nghiệp Xuất Khẩu

Khác với nhờ thu, thanh toán L/C là phương thức mà ngân hàng của người mua cam kết thanh toán cho người bán nếu bộ chứng từ phù hợp điều kiện L/C.

Điều này đồng nghĩa:

Người bán chỉ giao hàng khi đã có cam kết ngân hàng
Trách nhiệm thanh toán thuộc về ngân hàng phát hành L/C

Ưu điểm của thanh toán L/C

Hạn chế rủi ro mất hàng
Đảm bảo dòng tiền cho doanh nghiệp xuất khẩu
Phù hợp đơn hàng lớn và thị trường mới

Tuy nhiên, L/C đòi hỏi chứng từ chính xác tuyệt đối và chi phí cao hơn nhờ thu.

Giải Pháp Hạn Chế Rủi Ro Thanh Toán Trong Xuất Khẩu

Kiểm tra kỹ đối tác và ngân hàng nước ngoài

Xác minh uy tín thương mại
Lịch sử giao dịch
Thương hiệu ngân hàng đối tác

Ưu tiên phương thức thanh toán an toàn

L/C cho hợp đồng giá trị lớn
Chuyển tiền có bảo lãnh
Hạn chế nhờ thu với khách hàng mới

Áp dụng nhờ thu chỉ với đối tác lâu năm

Kèm vận đơn theo lệnh ngân hàng để hạn chế việc nhận hàng trái phép.

Ràng buộc chặt điều khoản thanh toán trong hợp đồng

Phạt chậm thanh toán
Bồi thường thiệt hại
Lãi suất chiếm dụng vốn

Phối hợp chặt chẽ với ngân hàng

Nhờ tư vấn đối tác nước ngoài
Kiểm tra ngân hàng trung gian
Sử dụng bảo lãnh khi cần thiết

Kết Luận

Rủi ro thanh toán trong xuất khẩu là vấn đề sống còn đối với doanh nghiệp Việt Nam trong quá trình hội nhập quốc tế. Việc lựa chọn sai phương thức thanh toán có thể khiến toàn bộ lợi nhuận tích lũy trong nhiều năm “bốc hơi” chỉ sau một lô hàng.

Trong khi phương thức nhờ thu tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất trắng, thanh toán L/C vẫn là giải pháp an toàn hơn cho những doanh nghiệp đang mở rộng thị trường quốc tế. Đầu tư vào kiến thức thanh toán quốc tế, kiểm soát đối tác và phối hợp chặt chẽ với ngân hàng chính là chìa khóa giúp doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam phát triển bền vững trong dài hạn.

Nếu bạn cần hỗ trợ về pháp lý hay các thủ tục hải quan trong xuất nhập khẩu và tránh những sai sót khi xuất khẩu hàng hóa, hãy liên hệ với Smart Link Logistics để được tư vấn và hỗ trợ nhanh chóng, hiệu quả. Chúng tôi tự hào là đơn vị với hơn 15 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực vận tải và sẽ đồng hành cùng bạn trong suốt hành trình.

Gọi vào hotline: 0902 964 982 để biết thêm thông tin chi tiết

Nếu bạn cần hỗ trợ về xuất nhập khẩu hàng hoá quốc tế thì có thể liên hệ team Smartlink Logistics chúng mình nhé, để được hướng dẫn tư vấn dịch vụ cũng như các thủ tục hải quan liên quan cần thiết.

SMART LINK: BEST SERVICE BEST YOU